***(  به نام خدا  )*** 

 

نگاهى به دلايل اضطراب دانش آموزان هنگام امتحانات و راههاى مبارزه با آن 

کابوس نمره 20 در خواب آشفته دانش آموزان
           دلش مي خواهد شبامتحان هرگز نرسد ، مرتب خودش را سرزنش مي کند که چرا با اينکه شاگرد زرنگي است ومفاهيم درسي اش را بخوبي فرا گرفته ، نمي تواند از عهده پاسخ گويي به سوالات امتحانبر آيد . هميشه سر جلسه امتحان دلشوره و نگراني از گرفتن نمره اي کمتر امانش را ميبرد . از طرف ديگر سفارشهاي پدر که از او مي خواهد هر طور شده نمره 20 بگيرد او راآرام نمي گذارد . همواره از خود مي پرسد آيا روزي خواهد رسيد که چيزي به نام امتحانوجود نداشته باشد ؟
        شب هاي خرداد ماه هميشه با کابوس امتحان و ترس از نمره بهصبح مي رسد ، ترسي که حتما همه طعم آن را چشيده ايم ، اما به راستي چرا شب هايامتحان اينقدر طولاني و سخت مي گذرند و چطور مي توان در اين شب هايي که شايد سرنوشتيک سال از عمر دانش آموزان به آن بستگي دارد را به راحتي سپريکرد؟        
يک دانش آموز درباره شب هاي امتحان مي گويد : شب هاي امتحانانگار طولاني ترين شب هاي عمر آدم است و هرگز به صبح نمي رسد ، آن شب هر چه درد ومرض است به سراغ آدم مي آيد و نمي گذارد چشم ها يک لحظه با آرامش روي همبيايند
         گاهي حس مي شود امتحان انتقام معلمها از دانش آموزان است ، از بس که سوالات سخت است ، گويي اين سوالات را از کره مريخآورده اند ، هر سال خصوصا روزهاي امتحان پايان سال تحصيلي چند روزي حال بعضي ها بد است ،هميشه فکر مي شود سوالات امتحان خيلي سخت خواهند بود و نخواهند توانست جواب سؤالات را بدهند
شب هاي امتحان خيلي ها نگرانند ، چرا که سرنوشت يک سال از عمرشان  در روز امتحان رقم ميخورد ، اگر نتوانند از پس سوالات برآيند يک سال عقب مي مانند ، به هر صورت جواب پدر و مادر را دادن از جواب سوالات امتحان سخت تراست .
بيشتر شب هاي امتحان خواب نيست در عين حال نمي توان درس همخواند .اضطراب امتحان نمي گذارد لحظه اي آرامش باشد  .در شب هايامتحان اضطراب غول بي شاخ و دمي است که از ناکجا آباد ذهن سر بر مي آورد و افکاردانش آموزان را با تمام توان در پنجه هاي پر التهابش مي فشارد ، اما اضطراب از کجاسرچشمه مي گيرد
اضطراب دانش آموزان ناشي از عدم تسلط آنها بر مفاهيمدرسي است
         يک کارشناس تعليم و تربيت با اشاره به اينکه عمده ترين دليل اضطراب دانش آموزان ، عدم تسلط آنها برمفاهيم درسي است ، مي گويد : ضعف در عملکرد معلمان ، عدم تطبيق مفاهيم کتاب هايدرسي با روحيات دانش آموزان وموارد ديگر سبب جدايي دانش آموزان از کتاب هاي درسي وعدم يادگيري مفاهيم آموزشي مي شود
       آنچه كه مي توان گفت اين است كه امتحان قبل از اينكه وسيله اي باشد براي يادگيري وشناخت نقاط قوت وضعف ونيز شناخت استعداد هاي افراد ، بيشتر جنبه نهايي كار وبه عنوان هدف از آن استفاده مي شود و تاکيدي بر ميزان يادگيري دانش آموزان وجودندارد
نمره 20 يکي از عوامل مهمايجاد استرس و اضطراب در دانش آموزان است  .بيست نمره اي است که اکثروالدين و دانش آموزان در پي آن هستند در حاليکه اين نمره بيانگر يادگيري کامل توسطدانش آموزان نيست ، بلکه فقط نشان مي دهد که دانش آموز مطالب کتاب هاي درسي خود راحفظ کرده است
يک کارشناس با تاکيد بر اينکه ميزان کم اضطراب و استرس ميتواند سبب افزايش تلاش دانش آموزان براي يادگيري شود ، مي گويد : اضطراب ناشي ازامتحانات مي تواند تا 70 درصد سبب کاهش يادگيري دانش آموزان شود
درصدي ازدانش آموزان در روزهاي امتحان اضطراب دارند
       اضطراب يکي از مهم ترينعوامل کاهش يادگيري دانش آموزان خصوصا در مقاطع راهنمايي و متوسطه است . اضطراب امتحان يادگيري دانش آموزان را مختل و سبب بروز اختلالات رفتاريهمچون تيک هاي عصبي و پرخاشگري در آنها مي شود
اكثر دانش آموزان زمان امتحان دچار استرس و اضطراب هستند که اين عامل درصد افت تحصيلي دانش آموزانرا افزايش داده و سبب عدم ارايه کامل آموخته هاي دانش آموزان ميشود
حالت تهوع ،سردرد ، بي حوصلگي و کاهش اشتها از عواملي است که با بروز استرس در روزهاي امتحانبين دانش آموزان بسيار شايع است .

                                                                                   
           نظام ارزشيابي کشور سبب ايجاد استرس و اضطراب در دانش آموزان ميشود . نظام آموزشي فعلي کشور بر محفوظات دانش آموزان تاکيد مي کند ويادگيري دانش آموزان مورد توجه قرار نمي گيرد ، بايد سيستم آموزشي کشور به سمتيادگيري هدايت شود                                                                                                         
              دانش آموزان هر قدر درطول سالزحمت کشيده و درس خوانده باشند در صورتي که در ساعات امتحان ، شرايط مناسبي نداشتهباشند و به هر دليلي نتوانند از پس سوالات امتحان برآيند ، زحمات يک ساله شان هدرمي رود و همين موضوع نيز در بسياري از موارد سبب اختلالات شديد روحي و رواني درآنها مي شود
            با جايگزيني ارزشيابي توصيفي به جايارزشيابي نمره اي ، اضطراب و استرس دانش آموزان به حد اقل مي رسد ، درحال حاضر حدود 6 هزار دانش آموز در مقطع ابتدايي در قالب 200 کلاس و 100 مدرسه تحتپوشش ارزشيابي توصيفي قرار دارند ، اين طرح به صورت آزمايشي در حال اجراست و چنانچهبه نتايج مطلوب برسد در سال تحصيلي آينده به صورت سراسري برگزار ميشود

           به جز نظام ارزشيابي کههمواره با ايجاد استرس و اضطرابي که در بر دارد سبب مشکلات روحي براي دانش آموزانمي شوند و فهم مطالب درسي را کاهش مي دهند ، عواملي همچون تاکيد خانواده ها بر نمره ، ايجاد ترس و دلهره بيجا از سوي خانواده به منظور کسب نمرات بالاتر و تاکيد بيشاز حد آنها درباره درس خواندن و ترس از مردودي جزء عواملي هستند که بر اضطراب دانشآموزان مي افزايد و سبب بروز انواع مشکلات روحي و رواني در آنها ميشود
نظام ارزشيابي سلامت رواني دانش آموزان را به خطر انداختهاست
         اثراتمنفي مردودي بر بهداشت رواني دانش آموزان  اثرت منفي غير قابل جبراني مي گذارد بطوري كه در حال حاضر ارزشيابي از دانشآموزان با نمره و مقياس کمي صفر تا20، سلامت روان آنها را به خطر انداخته است وميزان فهم مفاهيم درسي را به حداقل رسانده است                                                                                                           

      ارزشيابي بر اساس نمره و مقياس کمي صفر تا بيست حساسيت 20 زدگي را در ميان دانشآموزان و والدين آنها رايج کرده و اين در حالي است که اين حساسيت در کسب نمره بيست، اهداف تعليم و تربيت وزارت آموزش و پرورش را به خطر انداخته و آنها را محققنمي کند
            کارشناسان بر آورد کرده اند که هر سال بيش از ده درصد از دانشآموزان مردود مي شوند که اين موضوع نشان مي دهد که نظام آموزشي کشور نتوانسته استاز منابع اختصاص يافته به امر آموزش و پرورش استفاده بهينه را داشته باشد ، سالانهبيش از100 ميليارد ريال زيان به دليل خارج شدن دانش آموزان هر يک از پايه هايتحصيلي از نظام آموزشي بر کشور تحميل مي شود
          به رغم تمام مسايل و مشکلاتيهمچون عدم هماهنگي مفاهيم درسي با نيازهاي روزمره دانش آموزان ، عدم تناسب حجممحتوا با ساعات درنظر گرفته شده ، عدم هماهنگي محتوا با رشد ذهني و جسمي دانشآموزان ، تغييرات مستمر محتوايي ، نامناسب بودن روش ها و امکانات آموزش و پرورش بامحتواي برنامه ها که سبب افت تحصيلي و عدم يادگيري مفاهيم آموزشي توسط دانش آموزانمي شوند ، دانش آموزان موظفند روزهاي امتحان را با همين امکانات و موقعيت پشت سربگذارند و موفق هم شوند اما چگونه ؟
شب امتحان زمان يادگيري نيست
       به گفته كارشناسان فقط با آموزشصحيح به دانش آموزان مي توان ميزان اضطراب آنها را نسبت به امتحان کم کرد و ايناضطراب را به هيچ وجه با جو فعلي جامعه نمي توان حذف کرد
بايد به دانش آموزان آموخت که شب هاي امتحان زمان يادگيري دروس نيست و دراين شب ها فقط بايد به مرور درسها پرداخت و در نظر گرفت که اضطراب احساسي فريبانگيز است که القاء مي کند فرد از پس کاري که قرار است انجام دهد بر نمي آيد ، پسدر چنين شرايطي نبايد دست از تلاش و کوشش برداشت و چه بسا بايد به مطالعه دروسامتحاني با جديت بيشتر پرداخت
            در زمانامتحان اگر اضطراب دارند اين اضطراب را مطرح کنند ، چرا که با تکرار چندين باره آن، سختي اضطراب از بين مي رود و تا حدودي آرامش روحي و رواني که تاثير زيادي درموفقيت دانش اموزان دارد جايگزين آن مي شود
      بهترين روش براي ماندگار کردن آموخته ها در حافظه وافزايش يادگيري، يادداشت برداري از مفاهيم كتاب در موقع مطالعه و  مرور مطالب آموخته شده قبل ازخواب است. دانش آموزان بايد سعي کنند مدتي مانده به روزامتحان کتاب درسي را به چند قسمت تقسيم کنند و هر روز قسمتي از آن را بياموزند وآموخته هاي خود را در جايي يادداشت کنند تا در فرصت هاي مختلف بتوانند آنها را مرورکنند
عدم موفقيت در يک امتحان بهمعني شکست در تمام امتحانات نيست  دانش آموزان بايد پس از اتمامامتحان داده شده آن را فراموش کنند و فکر خود را معطوف به امتحان بعديکنند

يک ساعت قبل از امتحان مطالعه تعطيل
بايد توجه داشت كه فهم سوال نصف جواب است ونيزدانش آموزان يک ساعت قبل ازامتحان مطالعه آن درس را به طور کامل تعطيل کنند و به هيچ وجه قبل از شروع امتحان ازيکديگر سوال نپرسند چرا که ممکن است سوالي را بلد نباشند و دجار اضطراب شوند ومطالب ديگر را نيز فراموش کنند
دانش آموزان در جلسه امتحانوقت خود را با فکر کردن درباره سوالات مشکلي که جواب آن را نمي دانند هدر ندهند ودر صورتي که پاسخ سوالي را نمي دانند آن را علامت زده و به سوال بعدي بپردازند و درپايان مي توانند به اينگونه سوالات بيشتر فکر کنند و احتمالا جواب آنها رابدهند. دانش آموزان به منظور افزايش تمرکز ، پس ازدريافت برگه سوالها ابتدا با برگه اي که مخصوص پاسخهاست روي سوال ها را بپوشانند وسپس شروع به خواندن سوالها و جواب دادن به آنها يکي پس از ديگري نمايند ، اگر پاسخسوال اول را دانستند صبحانه فراموشنشود
دانش آموزان بايد صبح امتحان صبحانه مناسبي بخورند و به هيچ وجه گرسنه سرجلسه امتحان ننشينند .دانش آموزان بايد شب امتحان غذاهاي سبک و پرکالريمصرف کنند ، چرا که فعاليت هاي ذهني نيازمند مصرف کالري فراوان است وخوب هم بخوابندو پر انرژي در جلسه امتحان حاضر شوند                                                                                                                          .                                                                                                                         
والدين بايد شب امتحان آرامش لازم را براي دانش آموزان برقرار کنند ، کشمش و خرما جزء منابع غذايي هستند که مي توانند کالري مناسبي را در روزهاي امتحانبه دانش آموزان منتقل کنند
          به هر حال دانش آموان با تمام استرس ها و اضطراب ها پا بهسال تحصيلي جديدي مي گذارند و يک سال پيشتر مي روند اما به راستي چقدر از آموختههاي خود را به کار مي گيرند و يا به عبارتي ديگر آموخته هايي که با اين مشقت در ذهنخود جاي داده اند تا کي در ذهنشان مي ماند و برايشا چه کارايي هايي دارد. درهمه حال آنچه مي توان گفت ، الا بذكرالله تطمئن القلوب  است .
منبع : گروه اجتماعي خبرگزاري مهر